SMED คืออะไร — ลดเวลาตั้งเครื่องทีละขั้น โดยไม่เริ่มจากการซื้อของ

SMED (Single-Minute Exchange of Die) เป็นวิธีลดเวลาเปลี่ยนรุ่นของ Shigeo Shingo เป้าหมายในชื่อคือเปลี่ยนให้จบในเวลาไม่ถึงสิบนาที แต่หัวใจจริงคือ แยกให้ออกว่างานไหนต้องหยุดเครื่อง

ทำไมเวลาตั้งเครื่องสำคัญ

ถ้าเปลี่ยนรุ่นนาน โรงงานมักเลี่ยงด้วยการผลิตรอบละมาก ๆ ซึ่งกลายเป็นสต็อกและเวลารอ เมื่อเปลี่ยนรุ่นเร็ว จะผลิตรอบเล็กลงได้ ที่เครื่องซึ่งเป็น คอขวด เวลาที่ได้คืนจะมีค่ามากเป็นพิเศษ

ขั้นตอน

1. ถ่ายวิดีโอและจับเวลาการเปลี่ยนรุ่นจริง ตั้งแต่ชิ้นดีชิ้นสุดท้ายของรุ่นเก่า ถึงชิ้นดีชิ้นแรกของรุ่นใหม่ (ข้อมูลก่อนแก้)
2. เขียนทุกงานย่อย พร้อมเวลา แล้วแยกเป็นงานภายใน (ทำได้เฉพาะตอนเครื่องหยุด) กับงานภายนอก (ทำตอนเครื่องเดินได้) (งานภายใน–งานภายนอก)
3. ย้ายงานภายนอกออกจากเวลาหยุดเครื่อง เช่น เตรียมเครื่องมือและแม่พิมพ์ไว้ก่อน ขั้นนี้มักแทบไม่ต้องลงทุน
4. แปลงงานภายในเป็นงานภายนอก เช่น อุ่นแม่พิมพ์ล่วงหน้า หรือประกอบชุดไว้นอกเครื่อง
5. ลดเวลางานที่เหลือ เช่น ใช้ตัวยึดแบบเร็ว ตั้งระยะด้วย จิ๊ก แทนการลองปรับ
6. เขียนเป็นมาตรฐาน ลำดับงาน ใครทำอะไร (มาตรฐานการทำงาน)

จุดที่เสียเวลาบ่อย

• เดินหาเครื่องมือ แก้ด้วยชุดเครื่องมือประจำเครื่องหรือ บอร์ดเงา
• การปรับตั้งซ้ำหลังเดินเครื่อง มักเป็นส่วนที่ยาวที่สุด แต่ถูกมองข้ามเพราะไม่ได้นับว่าเป็นการเปลี่ยนรุ่น
• รอคนหรือรอของ เช่น รอช่าง รอแม่พิมพ์จากคลัง

ตัวอย่างการเขียนผล

เขียนให้เทียบได้: "เวลาเปลี่ยนรุ่นจาก 42 นาทีเหลือ 18 นาที/ครั้ง (จับเวลา 10 ครั้งทั้งก่อนและหลัง) · เปลี่ยน 3 ครั้ง/วัน" ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างสมมุติ ส่วนการแปลงเป็นเงินดูที่ คำนวณผลประหยัด

จุดที่มักพลาด

• เริ่มด้วยการซื้ออุปกรณ์ ก่อนแยกงาน ทั้งที่ขั้นย้ายงานภายนอกทำได้เกือบฟรี
• จับเวลาครั้งเดียว เวลาเปลี่ยนรุ่นแกว่งตามรุ่นและคนทำ
• เวลาลดแต่ของเสียหลังเปลี่ยนรุ่นเพิ่ม ต้องดูจนถึงชิ้นดีชิ้นแรก
• ทำได้เฉพาะคนเก่ง ถ้ายังไม่มีมาตรฐาน พอเปลี่ยนคนเวลาก็กลับที่เดิม

เครื่องมือที่เกี่ยวข้อง

กลุ่มปัญหาที่เกี่ยวข้อง

หลักการที่เกี่ยวข้อง

Thailand Kaizen Award จัดโดยสมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุ่น) · เว็บนี้เป็นเครื่องมือช่วยเตรียมผลงาน ไม่ได้เป็นผู้จัดหรือผู้ตัดสินการประกวด