3มุ (มุดะ มุระ มุริ) คืออะไร — มองความสูญเปล่าให้ถึงต้นเหตุ

3มุ เป็นคำย่อของคำญี่ปุ่น 3 คำที่ขึ้นต้นด้วย "มุ" ใช้เป็นแว่นมองหาสิ่งที่ทำให้งานไม่ราบรื่น (3มุ)

• มุดะ (Muda) — ความสูญเปล่า สิ่งที่ทำแล้วไม่เพิ่มคุณค่าให้ลูกค้า
• มุระ (Mura) — ความไม่สม่ำเสมอ งานมาไม่เท่ากัน วันหนึ่งล้น อีกวันว่าง
• มุริ (Muri) — การฝืนเกินกำลัง คนหรือเครื่องถูกใช้เกินกว่าที่ทำได้อย่างปลอดภัย

มุดะ: ความสูญเปล่า 7 ประการ

มุดะเป็นตัวที่คนรู้จักมากที่สุด และมักแบ่งเป็น 7 ประการ

1. ผลิตมากเกินไป ทำก่อนมีคนต้องการ
2. รอ คนหรือเครื่องว่างเพราะรองานจากขั้นก่อน
3. ขนส่ง ย้ายของไปมาโดยไม่จำเป็น
4. กระบวนการเกินจำเป็น ทำละเอียดเกินกว่าที่ลูกค้าต้องการ
5. สต็อก ของค้างระหว่างทาง
6. เคลื่อนไหว เอื้อม ก้ม เดิน หา
7. ของเสีย ทำผิดแล้วต้องแก้หรือทิ้ง

ข้อแรกอันตรายที่สุด เพราะการผลิตเกินจะซ่อนปัญหาอื่นไว้ใต้กองของ (ผลิตเกินซ่อนปัญหา)

ทำไมต้องแก้มุริกับมุระก่อน

ทั้งสามตัวไม่ได้แยกกัน มุริกับมุระเป็นตัวสร้างมุดะ (แก้มุริก่อน)

• งานมาไม่สม่ำเสมอ (มุระ) → วันที่งานล้น คนต้องเร่งเกินกำลัง (มุริ) → เกิดของเสียและการแก้งาน (มุดะ)
• วันที่งานน้อย คนรอ (มุดะ) หรือผลิตเกินไว้ก่อน (มุดะ)

ถ้าไล่ตัดมุดะอย่างเดียวโดยไม่แก้ต้นเหตุ ความสูญเปล่าจะกลับมาในรูปแบบใหม่

ตัวอย่างในงานผลิต

• มุริ พนักงานยกถังหนักจากพื้นทุกรอบ ปวดหลังจนต้องพักบ่อย → ใช้รถเข็นยกระดับ (การยศาสตร์ · ใช้ความพยายาม)
• มุระ ยอดสั่งผลิตกระจุกปลายเดือน → ปรับแผนให้เฉลี่ยรายวัน
• มุดะ ของค้างหน้าเครื่องถัดไปจำนวนมาก → ลดขนาดล็อต ของค้างน้อยลง เวลารอก็ลดตาม (ความยาวคิว)

ตัวอย่างในสำนักงาน

• มุริ คนเดียวต้องปิดบัญชีทุกบริษัทในเครือภายในสองวัน
• มุระ เอกสารเบิกจ่ายส่งมาพร้อมกันวันสุดท้ายของรอบ
• มุดะ กรอกข้อมูลเดียวกันซ้ำในสองระบบ (ซ้ำซาก)

แก้ด้วยการกำหนดรอบส่งเอกสารให้กระจาย (ล่าช้า) และใช้ ECRS ตัดการกรอกซ้ำ

วิธีใช้ 3มุ เดินดูหน้างาน

1. เขียน ผังกระบวนการ ของงานที่สนใจ
2. ที่แต่ละขั้น ถามสามคำถาม: ฝืนไหม · สม่ำเสมอไหม · เพิ่มคุณค่าไหม
3. จดสิ่งที่พบเป็นตัวเลข เช่น เวลารอ จำนวนครั้งที่ยก
4. เลือกจุดที่เป็นมุริหรือมุระก่อน
5. หลังแก้ ทำเป็น งานมาตรฐาน

ดูเทคนิคอื่นที่ใช้ร่วมกันได้ที่ เทคนิคไคเซ็น

คำถามที่พบบ่อย

3มุ กับ 7 Waste ต่างกันอย่างไร

7 Waste คือการแบ่งย่อยของมุดะตัวเดียว ส่วน 3มุ มองกว้างกว่า เพราะรวมต้นเหตุคือมุระและมุริไว้ด้วย

8 Waste คืออะไร

บางตำราเพิ่มข้อที่ 8 คือ การไม่ใช้ความคิดของคน เช่น คนหน้างานเห็นปัญหาแต่ไม่มีช่องทางเสนอ ซึ่งระบบข้อเสนอแนะไคเซ็นมีไว้แก้ข้อนี้โดยตรง

เครื่องมือที่เกี่ยวข้อง

กลุ่มปัญหาที่เกี่ยวข้อง

หลักการที่เกี่ยวข้อง

Thailand Kaizen Award จัดโดยสมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุ่น) · เว็บนี้เป็นเครื่องมือช่วยเตรียมผลงาน ไม่ได้เป็นผู้จัดหรือผู้ตัดสินการประกวด